Uzasadnienie innowacyjności w kontekście tworzenia nowej Regionalnej Inteligentnej Specjalizacji w województwie warmińsko-mazurskim – Zielona Automatyzacja i Cyfryzacja.

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Uzasadnienie innowacyjności w kontekście tworzenia nowej Regionalnej Inteligentnej Specjalizacji w województwie warmińsko-mazurskim – Zielona Automatyzacja i Cyfryzacja.

 

Europejska gospodarka od lat próbuje dorównać potęgom takim jak USA czy Chiny, jednak mimo wielu dokumentów programowych – jak np. Strategia Lizbońska, działania te nie są skuteczne. Pojawienie się idei Krajowych Inteligentnych Specjalizacji (KIS) oraz Regionalnych Inteligentnych Specjalizacji (RIS) kładzie nacisk na rozwój poszczególnych sektorów gospodarki z uwzględnieniem regionów i ich charakterystyki (demograficzno-społecznych i gospodarczych). 

Poszczególne kraje członkowskie zostały więc zobowiązane do stworzenia dogłębnej diagnozy zagrożeń
i możliwości rozwoju na podstawie poszerzonych badań i statystyk. Polska również określiła swoje priorytety, które wpisują się w strategię UE. Krajowe Inteligentne Specjalizacje (KIS) bazują na sferach zatrudnienia, innowacji, edukacji oraz zmian dotyczących działań proekologicznych takich jak ochrona klimatu czy zmiana polityki energetycznej.

Regionalne Inteligentne Specjalizacje

Regionalne Inteligentne Specjalizacje (RIS) są jednym z instrumentów wspomagających osiągnięcie celów Regionalnych Strategii Innowacji dla danego Województwa. W większości z województw wsparcie
w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych, na prace B+R otrzymają tylko projekty wpisujące się
w RIS.

Podstawą tych obszarów są specjalizacje gospodarcze, czyli sektory o dużym potencjale innowacyjnym i konkurencyjnym, specjalizacje naukowe i technologiczne, czyli obszary o dużej aktywności wdrożeniowej i patentowej oraz społeczne.

Budowa przewagi konkurencyjnej jest możliwa tylko dzięki rozwijaniu nowych technologii oraz wdrażaniu ich w obszarze przemysłu, handlu czy usług. Propozycja nowej RIS dla województwa warmińsko-mazurskiego – Zielona Automatyzacja i Cyfryzacja obejmuje technologie zawarte w

następujących Krajowych Inteligentnych Specjalizacjach (KIS):

KIS 10. INTELIGENTNE SIECI I TECHNOLOGIE INFORMACYJNO-KOMUNIKACYJNE ORAZ GEOINFORMACYJNE

KIS 11. AUTOMATYZACJA I ROBOTYKA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH

KIS 12. INTELIGENTNE TECHNOLOGIE KREACYJNE

 

Automatyzacja i robotyzacja mają aspekt głównie wdrożeniowy. Oznacza to, że korzystając  z nowych technologii tworzymy nowe narzędzia, maszyny i zespoły maszyn, a także inne nowe technologie. Każda dziedzina może się rozwijać póki rozwijają się jej technologie oraz narzędzia.

Innowacja to nowy lub ulepszony produkt lub proces (lub ich połączenie), który różni się znacząco od poprzednich produktów lub procesów danej jednostki i  który został udostępniony potencjalnym użytkownikom (produkt) lub wprowadzony do użytku przez jednostkę (proces). [Podręcznik Oslo, 2018]

Istotny jest tu więc aspekt ulepszenia oraz wdrożenia w obszarach produktu (towaru i usługi), procesu, marketingu lub organizacji. Problematyczne jest jednak określenie poziomu innowacyjności czy kwestii poziomu przyrostu nowych technologii.

Ciekawe podejście do automatyzacji i cyfryzacji reprezentuje Nowy Ład. Ulga na robotyzację, istotna w kontekście omawianych tematów obejmuje wdrożenie robota wraz ze sterowaniem oraz implementacja z innymi maszynami lub urządzeniami. Mamy więc do czynienia z innowacyjnością przynajmniej na poziomie zakładu.

 

 

Tworzenie nowych technologii w kontekście inteligentnych specjalizacji

Zielona Automatyzacja i Cyfryzacja to propozycja nowej regionalnej inteligentnej specjalizacji dla województwa warmińsko-mazurskiego. Podstawowym założeniem RIS jest odnoszenie innowacyjności i konkurencyjności regionów na bazie ich potencjału [Słodowa-Hełpa M., Inteligentna specjalizacja polskich regionów warunki, wyzwania i dylematy. Roczniki Nauk Społecznych, Tom 5(41)]. Innowacyjność jest więc nie tylko konieczna, ale i jest podstawą  RIS.

Tworzenie nowych technologii w kontekście inteligentnych specjalizacji może mieć więc wiele wymiarów oraz poziomów. W wymiarze horyzontalnym będzie to tworzenie nowych narzędzi do rozwoju nowych technologii. Przykładem takiego narzędzia może być druk addytywny lub metody przyrostowe w ogóle. Pozwalają bowiem na wytworzenie prototypów lub podzespołów, które nigdy wcześniej nie mogły powstać.

 

Innowacja na poziomie zakładu

Wspomniane wcześniej podejścia do innowacji zakładają możliwość wdrażania innowacji na poziomie poszczególnego przedsiębiorstwa, a więc topograficznie konkretnej fabryki. W takim przypadku możemy mówić o wdrożeniu nowych technologii w obrębie procesu lub sposobu wytwarzania albo ciągu produkcyjnego. Przedsiębiorca może we współpracy z firmą integratorską stworzyć nowy model produkcji – na poziomie maszyn (automatyzacja) lub organizacji procesu zbierania danych (cyfryzacja) i wdrożyć nowe technologie jako specyficzne, dopasowane do danego przedsiębiorstwa maszyny zintegrowane z systemami IT (określane także jako przemysł przyszłości lub przemysł 4.0). Wdrażanie innowacji poprzez integratora u przedsiębiorcy zamawiającego powinno być również ujęte w zakresie RIS. Specyfika firmy integratorskiej lub innej wytwarzającej nowe maszyny, integrujące roboty lub tworzące oprogramowanie z tym związane wymaga bowiem wsparcia ze strony klienta, który jest właścicielem procesu oraz danych niezbędnych do stworzenia nowej maszyny. Każda fabryka lub przedsiębiorstwo produkcyjne ma swoją specyfikę pracy, kulturę organizacji, przepływ danych oraz konkretne procesy i łańcuchy wartości. Zamówienie lub stworzenie nowej maszyny oznacza także prace badawczo-rozwojowe, ponieważ obejmują zazwyczaj etapy eksperymentowania, prototypowania lub badań materiałowych.

 

Innowacja na poziomie regionu

Innowacje na poziomie regionu będą obejmować nieco inne obszary. Skrócenie i stabilizacja nowych łańcuchów wartości wymaga zakupu nowych technologii, które są niezbędne dla funkcjonowania  bądź usprawnią produkcję lub usługi. Innymi słowy, wartością dodaną będzie zakup sprzętu, który pozwoli na wykonywanie usług na tym sprzęcie dla innych firm. Przykładowo mogą to być systemy IT (programy, aplikacje, algorytmy sztucznej inteligencji), zaawansowane maszyny – CNC, druku 3D.  

 

Innowacja na poziomie Polski

Województwo warmińsko-mazurskie powinno premiować przedsiębiorców, którzy tworzą innowacje na poziomie kraju. Zastępowanie technologii, które należy sprowadzać zza granicy, nowymi, wytworzonymi  na terenie województwa jest szczególnie cenne. Takie innowacje powstają zazwyczaj w firmach posiadających własne zespoły lub oddziały badawczo-rozwojowe. Zasługują one na wyróżnienie oraz wsparcie, szczególnie w ramach RIS. Innowacje na poziomie kraju powinny obejmować także maszyny lub technologie, które rzadko występują w Polsce, a dostęp do nich jest utrudniony.

 

Innowacja na poziomie Europy lub świata

Innowacje na poziomie Europy lub świata to wytwarzanie technologii dostępnych tylko za granicą. Osiągnięcie przewagi konkurencyjnej jest możliwe tylko jeśli tworzymy nowe technologie (urządzenia, maszyny, software), które nie istnieją jeszcze na rynku. Innowacje najwyższego poziomu mogą uniezależnić polskie przedsiębiorstwa od importu technologii, czyli chronią rodzime przedsiębiorstwa przed pozycją jedynie konsumenta dóbr wytwarzanych za granicą.

 

W prezentowanym ujęciu na pierwszy plan wybija się zatem dostosowanie maszyn, urządzeń i systemów IT do indywidualnych potrzeb przedsiębiorstwa. Kolejnym etapem może być skalowalność rozwiązań jako nowe maszyny i roboty zintegrowane w spójną całość – np.  nowe linie produkcyjne. Najwyższym poziomem wdrażania innowacji jest wytwarzanie nowych technologii, które usprawnią działanie polskich przedsiębiorstw, ale także takie będzie można eksportować. 

 

Magdalena Kamińska